Het Verhaal van de Moraal

De Genootschapslezing ‘Het Verhaal van de Moraal’ die plaatsvond op 5 oktober jl. in de Eerste Kamer, was een waar intellectueel spektakel. Internationaal befaamd sterrenkundige prof.dr. Vincent Icke opende de middag met een ‘amuse’. Hierin waarschuwde hij de aanwezigen voor de desastreuze gevolgen van een inslag van asteroïde 7508 in 2026 op de aarde. Wat betekent dit voor ons als individu en wat betekent het voor de internationale gemeenschap?

Deze voorspelde catastrofe bleek een fictieve casus te zijn. Het voorgelegde scenario baande de weg vrij voor em.prof.dr. Heleen Dupuis, hoogleraar Medische Ethiek en senator in de Eerste Kamer. Moreel handelen hangt in grote mate af van de reikwijdte van het medegevoel alsook van kennis van de context en de feiten. Zij legde de stelling neer dat de mens tot op heden in moreel opzicht nog onvoldoende gegroeid is om de morele dilemma’s die met een dergelijke ramp samen gaan, goed het hoofd te kunnen bieden.

Binnen dit domein vond vervolgens een bevlogen dialoog plaats tussen Icke, Dupuis en de deelnemers. De discussie spitste zich vooral toe op vragen als ‘Hoe kunnen we de gemeenschap mobiliseren voor een overkoepelend algemeen belang? Is het mogelijk onze morele reikwijdte te vergroten en hoe? Collectieve samenwerking bij grootschalige catastrofes lijkt vooralsnog een utopie. Dit omdat er uiteindelijk geen ‘wij’ is. Het kwaad in de wereld is onuitroeibaar omdat er onvoldoende ‘ultiem vertrouwen’ is tussen individuen en tussen naties. Dat neemt echter niet weg dat, zoals Vincent Icke opmerkte, de mensheid als geheel de laatste eeuwen ontegenzeggelijk morele vooruitgang heeft geboekt. En hoop doet leven.